وبلاگ آموزشي و پژوهشي روانپزشكي

كوتياپين(QUETIAPINE)SROQUEL©

کوتیاپین يك آنتاگونیست دوپامین، سروتونین، و آدرنرژیک و یک آنتی هیستامینيك قوی با خواص آنتی کولینرژیک بالینی قابل اغماض است. اين دارو جزو دارو هاي آنتي سايكوتيك آتي پيك است. وبرای درمان اسکیزوفرنی، اختلال دوقطبی و به عنوان افزودنی برای درمان افسردگی اساسي تاییدشده است.گر چه در درمان اسكيزوفرني ارجحيت آن به عنوان يك آنتی سایکوتیک های آتیپیک نسبت به  انواع تيپيك مورد بحث است ولي دردرمان  اپيزود افسردگي اختلال دو قطبي يك و دو ارجحيت قابل توجهي نسبت به ساير آنتي سايكوتيك  دارد.(1)در درمان اختلال دو قطبي اين دارو در اپيزود هاي های افسردگی اختلال دوقطبي يك و دو، حملات مانيا حاد  اختلال دو قطبي يك (به صورت تک درمانی یا درمان کمکی با لیتیوم و والپروات یا لاموتریژین) و درمان نگهدارنده اختلال دو قطبی يك استفاده می شود (عمدتا به عنوان درمان کمکی به لیتیوم یا دي والپروئكس) است.(1)

ساير مصارف خارج از برچسب اين دارو شامل يك داروي تقويت كننده در اختلال وسواسی جبری، اختلال استرس پس از سانحه، اوتیسم، اعتیاد به الکل، اختلال شخصیت مرزی، سندرم توره و توسط پزشکان به عنوان آرام بخش برای کسانی که مبتلا به اختلالات خواب و اختلالات اضطرابی دارند استفاده می شود.(2-5)در مورد استفاده اين دارو در آژيتاسيون بيماران مبتلا به الزايمر بحث وجود دارد زيرا كه مي تواند باعث تشديد نواقص شناختي اين بيماران گردد.(6)

شایع ترین عوارض جانبی آن خواب آلودگی است.ساير عوارض شايع ديگر عبارتند از:سستی، خستگی، خشکی دهان، گلو درد، سرگیجه، درد شکم، یبوست، ناراحتی معده،افت فشارخون وضعیتی،التهاب وتورمسینوس هاو یاحلق، افزایش اشتها وافزایش وزن. اثرات خواب اوري آن در بين تمام آنتي سايوتيكها شاخص است. (7)گرچه تمامي آنتي سايكوتيك ها توانايي ايجاد ديسكنزي تاخيري را دارند ولي اين ميزان در انواع آتي پيك نسبت به تيپيك كمتر بوده و در بين دارو هاي آتي پيك اين ميزان در كلوزاپين و اين دارو از كمترين ميزان برخوردار است. به دليل احتمال ايجاد كاتاراكت و گزارشات متناقضي در اين خصوص توصيه مي شود بيماران تحت درمان با اين دارو هر 6 ماه بررسي چشم پزشكي انجام دهند.(8) همانند ساير آنتي سايكوتيك ها اين دارو ريسك تشنج را بالا برده و ضروري است در مصرف همزمان با بوپروپيون با دقت مصرف شوند. همچنين مواردي از مرگ ناگهاني با اين دارو ديده شده است.(8)قطع ناگهاني اين دارو نه تنها با خطر بازگشت و عود علائم بيماري همراه است كه باعث بروز سندروم ترك مي شود كه با علائمي همچون تهوع، استفراغ، سرگیجه،تعریق، دیسکینزی، ارتواستاز، تاکی کاردی،عصبانیت،سرگیجه،سردرد،گریه بیش از حدغیر قابل توقف و اضطراب ديده مي شود. (7)

در اکثر موارد مسمومیت حاد  خود را با رخوت، افت فشار خون و تاکی کاردی نشان مي دهد، اما آريتمي قلب ، کما و مرگ در بزرگسالان نيز رخ داده است.(8, 9) غلظت کوتیاپین سرم یا پلاسما معمولا در محدوده 1-10 در بازماندگان بيش مصرف ديده مي شود، در حالی که سطوح خونی پسمرگی 10-25 میلی گرم در ليتر معمولا در موارد کشنده مشاهده مي شود.(10,11)

در مقادیر بسیار کم کوتیاپین در درجه اول به عنوان یک مسدود کننده گیرنده هیستامین(آنتی هیستامین)ومسدود کننده--α1آدرنرژیک عملمیکند. (12) وقتیدوز داروافزایش می یابدکوتیاپین سیستم آدرنرژیکرا فعال وبا قدرت به گیرنده های سروتونین و اوتورسپتور متصل مي شود.دردوزهای بالاکواتیاپین شروع به مسدودکردن مقدارقابل توجهی گیرنده های دوپامین مي كند.استفاده ازدوز پایین کوتیاپین جزبه طور موقت در طول مدت تیتراسیون  دارو در كمتر از 30 روز اول درمان  توصیه نمی شود.(13)با توجه به تغییرات جبرانی دردوپامین، سروتونین،آدرنرژیک و گیرنده هاي هیستامین در سیستم عصبی مرکزی، برای به حداقل رساندن ویااجتناب ازعلائم ترک کاهش تدریجی دوزتوصیه می شود زيرا همان طور كه ذكر شد نشانه های ترک داروپس ازقطع کوتیاپین رخ میدهند كه عبارتند از:بی خوابی،تهوع،استفراغ، سرگیجه،تعریق، ارنواستاز، تاکی کاردی، و همچنین عصبانیت،سرگیجه،سردرد،و اضطراب. شواهدموجودحاکی از آن است که تعداد کمی از افرادتحت درمان باکوتیاپین مستعد این علایم هستند.(15،14)

اين دارو بصورت قرص  هاي 25 و 100 ميلي گرم بصورت ژنريك در ايران موجود است  همچنين نوع خارجي آن كه توسط كمپانيASTRAZENECA  توليد مي شود تحت نام SROQUEL در بازار دارويي موجود است. دوز درماني دارو بسته به موردي كه مورد استفاده قرار مي گيرد متفاوت است بطوري كه در درمان اسكيزوفرني در افراد بالاتر از 13 سال درمان با 25 ميلي گرم 2 بار در روز شروع شده و بتدريج به 800 ميلي گرم در چند دوز منقسم مي رسد. در درمان افسردگي دوقطبي  تنها در بالغين چه به عنوان مو نو تراپي و چه در تركيب با ساير دارو ها با دوز 50 ميلي گرم شبانه شروع و بتدريج به 300 ميلي گرم  تك دوز شبانه مي رسد. در اپيزود مانيا نيز تنها در بالغين با 50 ميلي گرم 2 بار در روز شروع و بتدريج به 400 ميلي گرم روزانه رسانده مي شود.(16،17)در رابطه با مصرف دارو در حاملگي در گروه c قرار دارد، به اين صورت كه مصرف اين دارو در بارداري در انسان مورد آزمايش قرار نگرفته است ولي در حيوانات باعث بروز عوارض در جنين حيوانات بصورتوزن كم هنگام تولد و تاخير رشد مي شود.(18) گزارشاتي از نوزاداتي كه در دوران جنيني تحت تاثير دارو ها ي آنتي سايكوتيك من جمله كوتياپين قرار گرفته اند ديده شده كه شامل بي قراري، لرزش، اختلال تنفسي، اختلال در شير خوردن و شلي يا سفتي عضلاني است.(19)

Reference

1-       Thase, M. E.; MacFadden, W.; Weisler, R. H.; Chang, W.; Paulsson, B..; Khan, A.; Calabrese, J. R.; Bolder Ii Study, G. (2006). "Efficacy of QuetiapineMonotherapy in Bipolar I and II Depression". Journal of Clinical Psychopharmacology 26 (6): 600.

2-       Croissant, B.; Klein, O.; Gehrlein, L.; Kniest, A.; Hermann, D.; Diehl, A.; Mann, K. (2006). "Quetiapine in relapse prevention in alcoholics suffering from craving and affective symptoms: a case series". European Psychiatry 21 (8): 570.

3-       Mukaddes, N. M.; Abali, O. (2003). "Quetiapine Treatment of Children and Adolescents with Tourette's Disorder". Journal of Child and Adolescent Psychopharmacology 13 (3): 295.

4-       Becker, P. M. (2006). "Treatment of sleep dysfunction and psychiatric disorders". Current Treatment Options in Neurology 8 (5): 367–375.

5-       Correll, CU; Schenk, EM (2008 Mar). "Tardive dyskinesia and new antipsychotics.". Current opinion in psychiatry 21 (2): 151–6.

6-       Ballard, C.; Margallo-Lana, M.; Juszczak, E.; Douglas, S.; Swann, A.; Thomas, A.; O'Brien, J.; Everratt, A. et al (2005). "Quetiapine and rivastigmine and cognitive decline in Alzheimer's disease: randomised double blind placebo controlled trial". BMJ 330 (7496): 874.

7-       Kane JM, CorrellCU."Tardive Dyskinesia". Current treatment options in neurology 2011, 13(3), 231-241.

8-       Schultz SH, North SW, Shields CG. Antipsychotic-Induced Weight Gain: A Comprehensive Research Synthesis Am J Psychiatry 1999;156:1686-1696.

9-       Chouinard, G.; Jones, BD. (Jan 1980). "Neuroleptic-induced supersensitivity psychosis: clinical and pharmacologic characteristics". Am J Psychiatry 137 (1): 16-21.

10-    10-Miller, R.; Chouinard, G. (Nov 1993). "Loss of striatal cholinergic neurons as a basis for tardive and L-dopa-induced dyskinesias, neuroleptic-induced supersensitivity psychosis and refractory schizophrenia". Biol Psychiatry 34 (10): 713-38.

11-    Chouinard, G.; Jones, BD.; Annable, L. (Nov 1978). "Neuroleptic-induced supersensitivity psychosis". Am J Psychiatry 135 (11): 1409-10.

12-    Seeman, P.; Weinshenker, D.; Quiron, R.; Srivastava, LK.; Bhardwaj, SK.; Grandy, DK.; Premont, RT.; Sotnikova, TD. et al (Mar 2005). "Dopamine supersensitivity correlates with D2High states, implying many paths to psychosis". ProcNatlAcadSci U S A 102 (9): 3513-8.

13-    Moncrieff, J. (Jul 2006). "Does antipsychotic withdrawal provoke psychosis? Review of the literature on rapid onset psychosis (supersensitivity psychosis) and withdrawal-related relapse". ActaPsychiatrScand 114 (1): 3-13.

14-    R. Baselt, Disposition of Toxic Drugs and Chemicals in Man, 8th edition, Biomedical Publications, Foster City, CA, 2008, pp. 1355–1357.

15-    AstraZeneca Pharmaceuticals LP (March 2011). "SEROQUEL (quetiapinefumarate) tablet, extended release". DailyMed. National Library of Medicine. Section 12.2: Pharmacodynamics. Retrieved 2011-04-26.

16-    Kane JM, Correll CU. Pharmacologic treatment of schizophrenia. Dialogues ClinNeurosci. 2010;12(3):345–57.

17-    "FDA Approves AstraZeneca’s Once-Daily SEROQUEL XR Extended-Release Tablets For The Treatment Of Schizophrenia" (Press release). AstraZeneca. 2007-05-18. Retrieved 2007-08-02

18-    http://www.mhra.gov.uk/NewsCentre/Pressreleases/CON126226

19-    http://www.mhra.gov.uk/Publications/Safetywarnings/DrugAlerts/CON126268